መጽረዪ ርስሓት ማይ ኣብ 3 ዕሱባት ዓንኬላት ዝቃለስ ዘሎ።

ከም ትካል ምቁጽጻር ብከላ መጠን፡ እቲ ኣገዳሲ ዕማም መጽረዪ ርስሓት፡ እቲ ፍሳስ ነቲ ደረጃታት ዘማልእ ምዃኑ ምርግጋጽ እዩ። ይኹን እምበር ምስቲ እናወሰኸ ዝኸይድ ዘሎ ጽኑዕ ደረጃታት ምፍሳስ ማይን ዕጡቕነት ተቖጻጸርቲ ሓለዋ ከባቢን፡ ኣብቲ መጽረዪ ርስሓት ዓቢ ናይ ስርሒት ጸቕጢ ኣምጺኡሉ። ብሓቂ እቲ ማይ ንምውጻእ እናኸበደ ይኸይድ ኣሎ።

ብመሰረት ትዕዝብቲ ደራሲ፡ ቀጥታዊ ጠንቂ ናይቲ ኣብ ደረጃ ምፍሳስ ማይ ንምብጻሕ ዘጋጥም ጸገም፡ ብሓፈሻ ኣብ መፍረ ርስሓት ሃገረይ ሰለስተ ዕሱባት ዓንኬላት ስለዘለዉ እዩ።

እቲ ቀዳማይ ትሑት ንጥፈት ድዅዒ (MLVSS/MLSS)ን ልዑል ምትእኽኻብ ድዅዒን ዝፈጠሮ ሕማቕ ዓንኬል እዩ፤ እቲ ካልኣይ ድማ እቲ ዕሱብ ዓንኬል ናይቲ ፎስፎረስ ዘወግድ ኬሚካላት ብዝዓበየ መጠን ዝያዳ ድዅዒ ይወጽእ፤ እቲ ሳልሳይ ድማ ንነዊሕ እዋን ዝጸንሕ መጽረዪ ርስሓት ስርሒት ልዕሊ ዓቐን ጽዕነት፣ መሳርሒታት ምሉእ ብምሉእ ክጽገኑ ኣይክእሉን፣ ዓመት ምሉእ ምስ ሕማማት ምጉያይ፣ ናብ ምጉዳል ዓቕሚ ምጽራይ ርስሓት ዝመርሕ ሕማቕ ዓንኬል እዩ።

#1

እቲ ትሑት ንጥፈት ድዅዒን ልዑል ምትእኽኻብ ድዅዒን ዝሓዘ ሕማቕ ዓንኬል

ፕሮፌሰር ዋንግ ሆንግቸን ኣብ 467 መፍረ ርስሓት መፅናዕቲ ኣካይዱ። እስከ መረዳእታ ንጥፈታት ድዅዒን ምትእኽኻብ ድዅዒን ንርአ፦ ካብዞም 467 መፅረዪ ርስሓት 61% መፅረዪ ርስሓት MLVSS/MLSS ትሕቲ 0.5 ኣለወን፣ ኣስታት 30 % መፅረዪ ትካላት MLVSS/MLSS ትሕቲ 0.4 ኣለወን።

2/3 ካብቶም መፅረዪ ርስሓት ዘለዎም ድዅዒ ልዕሊ 4000 ሚግ/ሊትር፣ 1/3 ካብቶም መፅረዪ ርስሓት ዘለዎም ድዅዒ ልዕሊ 6000 ሚሊግራም/ሊትር፣ 20 መፅረዪ ርስሓት ዘለዎም ድዅዒ ድማ ልዕሊ 10000 ሚሊግራም/ሊትር ይኸውን።

እዞም ኣብ ላዕሊ ዝተጠቕሱ ኩነታት (ትሑት ንጥፈት ድዅዒ፣ ልዑል ምትእኽኻብ ድዅዒ) እንታይ ሳዕቤን ኣለዎም? ዋላ እኳ ብዙሕ ሓቂ ዝትንትን ቴክኒካዊ ጽሑፋት እንተርኢና፡ ብቐሊል ኣዘራርባ ግን ሓደ ሳዕቤን ኣለዎ፡ ማለት እቲ ውጽኢት ማይ ካብቲ ደረጃ ንላዕሊ እዩ።

እዚ ብኽልተ መዳያት ክግለጽ ይከኣል። ብሓደ ወገን ድሕሪ ልዑል ምትእኽኻብ ድዅዒ ድዅዒ ንኸይትቕመጥ ኣየር ምውሳኽ የድሊ። መጠን ኣየር ምውሳኽ ንሃልኪ ሓይሊ ክውስኽ ጥራይ ዘይኮነስ፡ ነቲ ባዮሎጂካዊ ክፍሊ እውን ክውስኽ እዩ። ምውሳኽ ዝፈሰሰ ኦክስጅን ነቲ ንዲናይትሪፊኬሽን ዘድሊ ምንጪ ካርቦን ክምንጥሎ እዩ፣ እዚ ድማ ነቲ ዲናይትሪፊኬሽንን ፎስፎረስ ምእላይን ውጽኢት ናይቲ ስነ-ህይወታዊ ስርዓት ብቐጥታ ክጸልዎ እዩ፣ ውጽኢቱ ድማ ካብ መጠን ንላዕሊ Nን Pን ክኸውን እዩ።

ብኻልእ ወገን ድማ እቲ ልዑል ምትእኽኻብ ድዅዒ ነቲ መጋጠሚ ጭቃን ማይን ክዓቢ ይገብሮ፣ እቲ ድዅዒ ድማ ምስቲ ፍሳስ ናይቲ ካልኣዊ ታንኪ ድዅዒ ብቐሊሉ ይጠፍእ፣ እዚ ድማ ወይ ነቲ ምዕቡል ኣሃዱ ምጽራይ ክዓግቶ ወይ ድማ እቲ ፍሳስ CODን SSን ካብቲ ደረጃ ክሓልፍ ይገብሮ።

ብዛዕባ ሳዕቤኑ ድሕሪ ምዝራብ፡ ስለምንታይ መብዛሕትአን መፍረ ርስሓት ትሑት ንጥፈታት ድዅዒን ልዑል ምትእኽኻብ ድዅዒን ጸገም ከም ዘለወን ንዛረብ።

ብሓቂ ንምዝራብ ምኽንያት ልዑል ምትእኽኻብ ድዅዒ ትሑት ንጥፈት ድዅዒ እዩ። ንጥፈት ድዅዒ ትሑት ስለዝኾነ፡ ውጽኢት ምሕካም ንምምሕያሽ፡ ምትእኽኻብ ድዅዒ ክውስኽ ኣለዎ። እቲ ትሑት ንጥፈት ድዅዒ፡ እቲ ዝውለድ ማይ ብዙሕ ስላግ ሑጻ ስለዘለዎ፡ ናብቲ ባዮሎጂካዊ መጽረዪ ኣሃዱ ኣትዩ በብቑሩብ ይእከብ፡ እዚ ድማ ንንጥፈታት ንኣሽቱ ፍጥረታት ይጸልዎ።

ኣብቲ ዝኣቱ ማይ ብዙሕ ስልማትን ሑጻን ኣሎ። እቲ ሓደ ናይቲ ግሪል ናይ ምቁራጽ ውጽኢት ኣዝዩ ድኹም ምዃኑ፡ እቲ ካልኣይ ድማ ኣብ ሃገረይ ልዕሊ 90% መጽረዪ ርስሓት ቀዳማይ ደረጃ ታንክታት ምድቃቕ ዘይምስራሕ እዩ።

ገለ ሰባት ክሓቱ ይኽእሉ እዮም፣ ንምንታይ ቀዳማይ ደረጃ ምድቃቕ ታንኪ ዘይትሰርሕ? እዚ ብዛዕባ መርበብ ሻምብቆ እዩ። ኣብ ሃገረይ ኣብ መርበብ ሻምብቆታት ከም ጌጋ ምትእስሳር፣ ምትሕውዋስ ምትእስሳር፣ ምጥፋእ ምትእስሳር ዝኣመሰሉ ፀገማት ኣለዉ። ከም ውጽኢቱ ድማ፡ ጽሬት ማይ ጽልዋ ዘለዎ ትካላት ርስሓት ብሓፈሻ ሰለስተ ባህርያት ኣለዎ፡ ልዑል ዘይኦርጋኒክ ደረቕ ምትእኽኻብ (ISS)፡ ትሑት COD፡ ትሑት C/N ሬሽዮ።

ኣብቲ ዝውለድ ማይ ዘሎ ምትእኽኻብ ዘይኦርጋኒክ ደረቕ ነገራት ልዑል እዩ፣ ማለት ትሕዝቶ ሑጻ ብተዛማዲ ልዑል እዩ። ኣብ መጀመርታ እቲ ቀዳማይ ደረጃ ምድቃቕ ታንኪ ገለ ዘይኦርጋኒክ ንጥረ ነገራት ከጉድል ይኽእል እዩ፣ እንተኾነ ግን COD ናይቲ ዝጸሉ ማይ ብተዛማዲ ትሑት ስለዝኾነ፣ መብዛሕትኦም መፍረ ርስሓት ብቐሊሉ ቀዳማይ ደረጃ ምድቃቕ ታንኪ ኣይትሃንጹ።

ኣብ መወዳእታ ትንታነ፡ ትሑት ንጥፈታት ድዅዒ፡ ውርሻ “ከበድቲ ተኽልታትን ቀለልቲ መርበብን” እዩ።

ልዑል ምትእኽኻብ ድዅዒን ትሑት ንጥፈትን ኣብቲ ፍሳስ ካብ መጠን ንላዕሊ Nን Pን ከምዘስዕብ ገሊጽና ኣለና። ኣብዚ እዋን እዚ፡ ስጉምትታት ምላሽ መብዛሕትአን ትካላት ርስሓት፡ ምንጪ ካርቦንን ዘይኦርጋኒክ ፍሎኩላንትን ምውሳኽ እዩ። ይኹን እምበር፡ ምውሳኽ ብዙሕ ናይ ግዳማዊ ምንጪ ካርቦን ዝያዳ ወሰኽ ሃልኪ ሓይሊ ከስዕብ እንከሎ፡ ምውሳኽ ብዙሕ ፍሎኩላንት ድማ ብዙሕ መጠን ኬሚካላዊ ድዅዒ ከስዕብ እዩ፡ እዚ ድማ ውጽኢቱ ምውሳኽ ምትእኽኻብ ድዅዒን ዝያዳ ምንካይ ንጥፈታት ድዅዒን ኮይኑ፡ ዕሱብ ዓንኬል ይፈጥር።

#2

ፎስፎረስ ዘወግድ ኬሚካላት ብዝበዝሐ መጠን፡ ምፍራይ ድዅዒ ዝዓበየሉ ዕሱብ ዓንኬል።

ፎስፎረስ ዘወግዱ ኬሚካላት ምጥቃም፡ ምፍራይ ድዅዒ ብ20% ክሳብ 30% ወይ ልዕሊኡ ከምዘዕበዮ ተገሊጹ።

ጸገም ድዅዒ ንነዊሕ ዓመታት ንመጽረዪ ርስሓት ዓቢ ስክፍታ ኮይኑ ጸኒሑ እዩ፣ ብቐንዱ ነቲ ድዅዒ መውጽኢ መንገዲ ስለዘየለ፣ ወይ ድማ መውጽኢ መንገዲ ዘይርጉእ ስለዝኾነ። .

እዚ ድማ ዕድመ ድዅዒ ንኽናዋሕ ይገብር፣ ውጽኢቱ ድማ ተርእዮ ዕድመ ምድፋእ ድዅዒ፣ ከምኡ’ውን ካብኡ ዝኸበደ ዘይንቡር ከም ምብዛሕ ድዅዒ ዝኣመሰሉ የስዕብ።

እቲ ዝተሰፍሐ ድዅዒ ድኹም ፍሎኩሌሽን ኣለዎ። ካብቲ ካልኣዊ ታንኪ ምድቃቕ ዝወጽእ ፍሳስ ምስ ዝጠፍእ፡ እቲ ምዕቡል ኣሃዱ ምጽራይ ይዕጾ፡ ውጽኢት ምጽራይ ይንኪ፡ መጠን ናይቲ ድሕሪት ዝሕጸብ ማይ ድማ ይውስኽ።

ምውሳኽ መጠን ማይ ድሕሪት ምሕጻብ ክልተ ሳዕቤናት ከምጽእ እዩ፡ እቲ ሓደ ናይቲ ዝሓለፈ ባዮኬሚካላዊ ክፍሊ ውጽኢት ምሕካም ምንካይ እዩ።

ብዙሕ መጠን ማይ ድሕሪት ዝተሓጽበ ናብቲ ናይ ኣየር ታንኪ ይምለስ፣ እዚ ድማ ነቲ ጭቡጥ ናይ ሃይድሮሊክ ምዕቃብ ግዜ ናይቲ መዋቕር ይቕንሶን ናይቲ ካልኣዊ ምሕካም ውጽኢት ምሕካም ይቕንሶን፤

እቲ ካልኣይ ድማ ናይቲ ዕምቆት መስርሕ ኣሃዱ ዝህልዎ ናይ መስርሕ ውጽኢት ዝያዳ ንምንካይ እዩ።

ምኽንያቱ ብዙሕ ናይ ድሕሪት ምሕጻብ ማይ ናብቲ ምዕቡል ስርዓተ ምፍታሕ ምጽራይ ክምለስ ስለዘለዎ፡ ፍጥነት ምፍታሕ ይውስኽን እቲ ጭቡጥ ዓቕሚ ምፍታሕ ይንኪን።

እቲ ሓፈሻዊ ውጽኢት ሕክምና ድኹም ይኸውን፣ እዚ ድማ ኣብቲ ፍሳስ ዝርከብ ጠቕላላ ፎስፎረስን ሲኦዲን ካብቲ ደረጃ ክሓልፍ ይኽእል። እቲ መፍረ ርስሓት ካብቲ ደረጃ ንላዕሊ ንኸይህሉ፡ ኣጠቓቕማ ፎስፎረስ ዘወግዱ መሳርሒታት ክውስኽ እዩ፡ እዚ ድማ መጠን ድዅዒ ዝያዳ ክውስኽ እዩ።

ናብ ዕሱብ ዓንኬል ኣትዩ።

#3

ንነዊሕ እዋን ልዕሊ ዓቐን ጽዕነት መፈልፈሊ ርስሓትን ምጉዳል ዓቕሚ ምጽራይ ርስሓትን ዝፈጠሮ ሕማቕ ዓንኬል

ምጽራይ ርስሓት ኣብ ሰባት ጥራይ ዘይኮነስ ኣብ መሳርሒታት እውን ይምርኮስ።

መሳርሒታት ርስሓት ኣብ ቅድመ ግንባር ምጽራይ ማይ ካብ ዝቃለሱ ነዊሕ እዋን ኮይኑ ኣሎ። ብስሩዕ እንተዘይተጸጊኑ ይንዋሕ ይሕጸር ጸገማት ከጋጥም እዩ። ይኹን እምበር ኣብ መብዛሕትኡ እዋን መሳርሒታት ርስሓት ክጽገኑ ኣይክእሉን እዮም፣ ምኽንያቱ ሓደ ዝተወሰነ መሳርሒ ደው ምስ በለ እቲ ውጽኢት ማይ ካብቲ ደረጃ ክሓልፍ ተኽእሎ ኣሎ። ኣብ ትሕቲ ስርዓት መዓልታዊ መቕጻዕቲ ኩሉ ሰብ ዓቕሚ የብሉን።

ካብቶም ብፕሮፌሰር ዋንግ ሆንግቸን ዝተዳህሰሱ 467 መጽረዪ ርስሓት ከተማታት፡ ኣስታት ክልተ ሲሶ ካብኣቶም ልዕሊ 80% ልዕሊ 80%፡ ኣስታት ሓደ ሲሶ ልዕሊ 120%፡ 5 መጽረዪ ርስሓት ድማ ልዕሊ 150% ኣለዎም።

እቲ ናይ ሃይድሮሊክ ጽዕነት ደረጃ ልዕሊ 80% ምስ ዝኸውን፡ ብዘይካ ውሑዳት ልዕሊ ዓቐን ዝዓበዩ መጽረዪ ርስሓት፡ እተን ሓፈሻዊ መጽረዪ ርስሓት፡ እቲ ፍሳስ ኣብቲ ደረጃ ይበጽሕ ኣሎ ብዝብል መበገሲ ንጽገና ዝኸውን ማይ ክዓጽዋ ኣይክእላን እየን፡ ከምኡ’ውን ንኣየርተራትን ካልኣዊ ድዅዒ ታንኪ ምምጣጥን ምሕራርን ዝኸውን መተካእታ ማይ የለን። እቲ ታሕተዋይ መሳርሒ ምሉእ ብምሉእ ክጽገን ወይ ክቕየር ዝኽእል ማይ ምስ ወጸ ጥራይ እዩ።

ማለት ኣስታት 2/3 ካብተን መፈልፈሊ ርስሓት እቲ ፍሳስ ነቲ ደረጃ ከምዘማልእ ብምርግጋጽ ነቲ መሳርሒ ክጽግንኦ ኣይክእላን እየን።

ብመሰረት መጽናዕቲ ፕሮፌሰር ዋንግ ሆንግቸን፡ ዕድመ ናይቶም ኣየር ዝህቡ መሳርሒታት ብሓፈሻ ካብ 4-6 ዓመት ኮይኑ፡ 1/4 ካብቶም መፈልፈሊ ርስሓት ግን ክሳብ 6 ዓመት ዝኣክል ኣብተን ኣየር ዝወጽእ ጽገና ኣየር-መውጽኢ ጽገና ኣይገበሩን። እቲ ባዶ ክኸውንን ክጽገንን ዘለዎ መሕረዲ ጭቃ ብሓፈሻ ዓመት ምሉእ ኣይጽገንን እዩ።

እቲ መሳርሒ ብሕማም ካብ ዝሰርሕ ነዊሕ ኮይኑ፣ ዓቕሚ ምጽራይ ማይ ድማ እናገደደ ይኸይድ ኣሎ። ጸቕጢ ናይቲ መውጽኢ ማይ ንምጽዋር፡ ንጽገና ደው ዝብሎ መንገዲ የለን። ኣብ ከምዚ ዝኣመሰለ ዕሱብ ዓንኬል፡ ወትሩ ምፍራስ ዝገጥሞ ስርዓተ ምጽራይ ርስሓት ክህሉ እዩ።

#4

ኣብ መወዳእታ ጽሓፍ

ሓለዋ ከባቢ ከም መሰረታዊ ሃገራዊ ፖሊሲ ሃገረይ ምስተተኸለ፡ ዓውድታት ምቁጽጻር ማይ፡ ጋዝ፡ ደረቕ፡ ሓመድን ካልእን ብቕልጡፍ ምዕባለ ብምምጽኡ፡ ካብዚኦም ዓውዲ ምጽራይ ርስሓት መራሒ ምዃኑ ክግለጽ ይከኣል። እኹል ደረጃ ዘይምህላዉ፡ ኣሰራርሓ መፍረ ርስሓት ኣብ ቅልውላው ወዲቑ፡ ጸገም መርበብ ሻምብቆን ድዅዒን ድማ ክልተ ዓበይቲ ጉድለታት ኢንዱስትሪ ምጽራይ ርስሓት ሃገረይ ኮይኖም ኣለዉ።

ሕጂ ድማ፡ ነቲ ጉድለታት ንምኽሓስ እዋኑ እዩ።